Nie obniża. Po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej płodność wraca do poziomu, który wynika z Twojego wieku i zdrowia, a nie z tego, jak długo ją stosowałaś. Różnice dotyczą tylko tempa: po wkładce i implancie cykl wraca najszybciej, po zastrzyku najwolniej.
Jak szybko wraca płodność po odstawieniu
W dużym badaniu prospektywnym obejmującym blisko 18 000 kobiet policzono opóźnienie w cyklach, licząc od odstawienia metody do zajścia w ciążę (Yland, BMJ 2020). Wkładka hormonalna, wkładka miedziana i implant dawały opóźnienie około dwóch cykli. Tabletki i pierścień dopochwowy około trzech cykli. Plaster około czterech. Zastrzyk od pięciu do ośmiu.
W metaanalizie 22 badań z udziałem prawie 15 000 kobiet, które odstawiły antykoncepcję po to, żeby zajść w ciążę, w ciągu 12 miesięcy w ciążę zaszło 83 procent z nich (Girum i Wasie, 2018). To wynik zbliżony do tego, czego oczekujemy u par, które nigdy antykoncepcji nie stosowały.
Długość stosowania nie ma tu znaczenia. Dziesięć lat tabletek nie oznacza dłuższego czekania niż dwa lata.
Nie ma też potrzeby robienia przerw „dla odpoczynku jajników”. Przerwa nie poprawia niczego w przyszłej płodności, a często kończy się nieplanowaną ciążą albo powrotem objawów, z powodu których zaczęłaś leczenie. Jeśli chcesz odstawić metodę, odstawiamy ją z konkretnego powodu, nie z kalendarza.
Dlaczego wydaje się, że tabletki popsuły cykl
Bo tabletka nie leczy przyczyny, tylko przykrywa objaw. Jeśli przed jej rozpoczęciem miałaś nieregularne miesiączki, po odstawieniu wracają te same nieregularne miesiączki. Przez lata krwawienie z odstawienia było regularne co do dnia, więc kontrast jest wyraźny.
Drugi powód jest prostszy: między 20. a 35. rokiem życia mija zwykle kilka lub kilkanaście lat. Cykl 34-latki nie wygląda tak samo jak cykl 22-latki i nie jest to wina metody, którą stosowała pomiędzy.
Trzeci powód to zastrzyk, który faktycznie działa dłużej niż trwa jego okres ochronny. Po nim owulacja wraca z opóźnieniem i to jedyna metoda, przy której uprzedzam o tym z góry.
Czy antykoncepcja może przed czymś chronić
Tak, i to jest część obrazu, o której mówi się rzadziej niż o ryzykach. Stosowanie tabletek dwuskładnikowych wiąże się z niższym ryzykiem raka błony śluzowej macicy oraz raka jajnika.
W metaanalizie danych ponad 27 000 kobiet z rakiem endometrium każde pięć lat stosowania tabletek wiązało się z ryzykiem niższym o około jedną czwartą, a efekt utrzymywał się ponad trzydzieści lat po odstawieniu (Lancet Oncology, 2015). Podobny kierunek pokazała wcześniejsza analiza dotycząca raka jajnika (Lancet, 2008).
To nie jest powód, żeby brać tabletki wyłącznie w tym celu, i nie jest to obietnica, że nie zachorujesz. To jeden z argumentów, które kładę na stół, gdy rozmawiamy o wyborze metody.
Kiedy cykl nie wraca i co wtedy robić
Brak miesiączki przez pierwsze dwa, trzy miesiące po odstawieniu tabletek mieści się w tym, czego się spodziewam. Dłuższa cisza to sygnał, żeby sprawdzić, co się dzieje, a nie żeby czekać kolejne pół roku.
Wkładka miedziana nie zawiera hormonów, więc po jej wyjęciu nie ma czego „wypłukiwać”. Owulacja odbywa się przez cały czas jej stosowania i nic w tej kwestii nie zmienia się po usunięciu.
Po zastrzyku granica jest inna i przesuwa się do mniej więcej sześciu do dwunastu miesięcy od momentu, w którym kolejna dawka byłaby należna. Po wkładce i implancie nie ma powodu, żeby cykl nie wrócił od razu.
Jeśli starasz się o ciążę, wytyczne proponują prostą zasadę: diagnostykę zaczynamy po roku regularnego współżycia bez zabezpieczenia, a po 35. roku życia po pół roku (NICE CG156). Krócej, jeśli wiesz o sobie coś, co może utrudniać zajście w ciążę.
Kiedy iść do lekarza. Umów wizytę, jeśli miesiączka nie wróciła w ciągu trzech miesięcy od odstawienia tabletek, plastra, pierścienia, wkładki lub implantu. Po zastrzyku daj sobie pół roku, ale nie dłużej niż rok. Przyjdź też wcześniej, gdy starasz się o ciążę od roku, gdy masz ponad 35 lat i starasz się od pół roku, gdy cykle są bardzo nieregularne lub bardzo bolesne, albo gdy pojawiło się nasilone owłosienie, trądzik lub zmiana masy ciała bez wyraźnej przyczyny.
Pytania, które słyszę w gabinecie
Po jakim czasie od odstawienia tabletek można zajść w ciążę?
Ciąża jest możliwa już w pierwszym cyklu po odstawieniu. W badaniach opóźnienie po tabletkach wynosiło średnio około trzech cykli, a w ciągu roku w ciążę zachodziło blisko 87 procent kobiet.
Czy zastrzyk antykoncepcyjny opóźnia powrót płodności?
Tak, i jest pod tym względem wyjątkiem. Po zastrzyku powrót owulacji trwa dłużej, w badaniach od pięciu do ośmiu cykli, licząc od momentu, w którym kolejny zastrzyk byłby należny.
Czy wkładka wpływa na płodność po wyjęciu?
Nie. Dotyczy to zarówno wkładki hormonalnej, jak i miedzianej. W badaniach opóźnienie wynosiło około dwóch cykli, czyli najmniej ze wszystkich metod.
Podsumowanie
Antykoncepcja hormonalna nie zużywa zapasu komórek jajowych i nie odbiera Ci lat płodności. Po odstawieniu wracasz do punktu, w którym byłabyś i tak, a jedyna metoda z realnym opóźnieniem to zastrzyk. Jeśli planujesz ciążę w przewidywalnym terminie, wybór metody ma znaczenie i warto powiedzieć mi o tych planach, zanim zacznę cokolwiek zalecać. A jeśli cykl nie wraca, nie czekaj z tym rok.
Umów wizytę. Przyjmuję w Sosnowcu i Zabrzu. Więcej o tym, jak dobieram metodę i jak zakładam wkładki: poradnictwo antykoncepcyjne.