Najczęściej nie. Jeśli przychodzisz porozmawiać, nie współżyłaś i nie masz objawów, które wymagają sprawdzenia, pierwsza wizyta kończy się na rozmowie. Badanie na fotelu robię wtedy, gdy z czegoś wynika, i zawsze po wyjaśnieniu, po co, oraz po Twojej zgodzie.
Po co w ogóle jest pierwsza wizyta
Nie po to, żeby Cię zbadać. Po to, żebyś miała miejsce, w którym można zapytać o miesiączki, ból, wydzielinę, antykoncepcję, szczepienie przeciw HPV albo o to, czy coś wygląda normalnie.
Amerykańskie towarzystwo ginekologiczne zaleca pierwszą wizytę między 13. a 15. rokiem życia i pisze wprost, że zwykle nie wymaga ona badania wewnętrznego, o ile nie ma objawów, które to uzasadniają (ACOG, 2020). Moja praktyka wygląda tak samo.
Jeśli przychodzisz z mamą, część rozmowy możemy odbyć we trójkę, a potem pytam, czy chcesz zostać ze mną sama. Nie ma w tym podstępu. Niektóre rzeczy łatwiej powiedzieć bez świadków.
Nie musisz się przygotowywać. Nie musisz się depilować, nie musisz znać nazw medycznych, nie musisz mieć listy pytań. Przydaje się tylko data ostatniej miesiączki, a jeśli jej nie pamiętasz, sprawdzimy to razem w rozmowie.
Kiedy badanie na fotelu jest naprawdę potrzebne
Wtedy, gdy odpowiedzi nie da się uzyskać inaczej. Najczęstsze powody to krwawienie, którego nie umiemy wytłumaczyć, silny ból, wydzielina z nieprzyjemnym zapachem, podejrzenie infekcji przenoszonej drogą płciową, zmiana na sromie, której nie widać bez obejrzenia, albo potrzeba pobrania materiału do badania.
U dziewczyny, która nie współżyła, badanie we wzierniku zwykle nie jest potrzebne i go nie wykonuję. Czasem wystarczy obejrzenie sromu, bo szukana zmiana jest właśnie tam.
Jeśli badanie jednak jest konieczne, mówię wcześniej, co będę robić i w jakiej kolejności. Używam najmniejszego wziernika, jaki pasuje, i robię przerwę, kiedy o nią poprosisz. Możesz też powiedzieć, żebym opisywała na głos każdy kolejny krok, jeśli tak Ci łatwiej.
Badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy zaczynają się od 25. roku życia, więc pierwsza wizyta nastolatki nie służy pobraniu cytologii. Od 1 sierpnia 2026 roku program profilaktyczny opiera się na teście HPV wykonywanym u kobiet w wieku od 25 do 64 lat, a cytologię laboratorium wykonuje z tej samej próbki dopiero wtedy, gdy wynik testu jest dodatni.
Co możemy zrobić zamiast badania na fotelu
Więcej, niż się wydaje. Wywiad, czyli rozmowa o tym, od kiedy masz miesiączki, jak długo trwają, czy są bolesne i co dokładnie Cię niepokoi, odpowiada na większość pytań.
USG przez powłoki brzuszne, przy pełnym pęcherzu, pokazuje macicę i jajniki bez wkładania czegokolwiek do pochwy. To badanie robi się przez brzuch, tak jak u kobiety w ciąży.
Do części badań, na przykład w kierunku niektórych infekcji, materiał można pobrać z przedsionka pochwy albo z moczu, bez wziernika. Bywa też tak, że najpierw zlecam badanie krwi i wracamy do tematu na kolejnej wizycie.
Czy możesz odmówić
Tak, i nie musisz tego uzasadniać. Zgoda na badanie jest warunkiem jego wykonania, a nie formalnością, którą się podpisuje przy rejestracji. Możesz się nie zgodzić od razu, możesz zgodzić się, a potem zmienić zdanie w trakcie. Wtedy przerywamy.
Jeśli masz mniej niż 18 lat, na leczenie potrzebna jest zgoda rodzica lub opiekuna. Od 16. roku życia Ty również decydujesz: prawo wymaga wtedy zgody obu stron, Twojej i rodzica. Twój sprzeciw nie jest ozdobnikiem, ma moc prawną.
Możesz też zdecydować, kto jest w gabinecie podczas badania. Mama może zostać za parawanem, może trzymać Cię za rękę, może wyjść na korytarz. Żadna z tych opcji nie jest dziwna i żadna nie wymaga tłumaczenia.
Odmowa nie kończy wizyty. Kończy tylko tę jedną czynność. Rozmawiamy dalej, ustalamy, co możemy zrobić inaczej, i umawiamy się na kolejny raz, jeśli trzeba.
Kiedy iść do lekarza. Nie odkładaj wizyty, jeśli miesiączka nie pojawiła się do 16. roku życia, jeśli krwawisz obficie albo między miesiączkami, jeśli ból podczas miesiączki nie pozwala Ci iść do szkoły mimo leków przeciwbólowych, jeśli pojawiła się wydzielina z nieprzyjemnym zapachem, świąd lub pieczenie, albo jeśli zauważyłaś zmianę na sromie. To są powody do wizyty, a nie do czekania, aż samo przejdzie.
Pytania, które słyszę w gabinecie
Czy na pierwszej wizycie u ginekologa muszę być badana na fotelu?
Nie musisz. Jeśli nie współżyłaś i nie masz niepokojących objawów, najczęściej wystarczy rozmowa, a czasem USG przez brzuch. Badanie na fotelu robimy wtedy, gdy jest potrzebne, i tylko za Twoją zgodą.
Czy mogę odmówić badania w trakcie, kiedy już się zaczęło?
Tak. Zgodę można wycofać w każdej chwili, bez tłumaczenia się. Wtedy przerywamy i szukamy innego sposobu, żeby sprawdzić to, co trzeba sprawdzić.
Od kiedy robi się badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy?
Program profilaktyczny obejmuje kobiety od 25. roku życia. Wcześniej takich badań się nie wykonuje, więc pierwsza wizyta u nastolatki nie służy pobraniu cytologii.
Podsumowanie
Pierwsza wizyta u ginekologa to przede wszystkim rozmowa, a badanie na fotelu jest narzędziem, po które sięgam wtedy, gdy z czegoś wynika. Masz prawo wiedzieć, po co je proponuję, i masz prawo się nie zgodzić, także w trakcie. Jeśli badanie nie jest konieczne, mamy inne drogi: wywiad, obejrzenie sromu, USG przez brzuch, badanie krwi. Najgorszy scenariusz to ten, w którym nie przychodzisz wcale, bo boisz się czegoś, co wcale nie musi się wydarzyć.
Umów wizytę. Nastolatki przyjmuję w Sosnowcu, w środy po południu. Zanim przyjdziesz, przeczytaj, jak wygląda u mnie pierwsza wizyta, a jeśli wolisz inne miejsce, sprawdź gdzie przyjmuję.